Vintage versterker kopen: waar op letten?

Een vintage versterker of receiver uit de jaren zeventig of tachtig kan prachtig klinken en gaat, goed onderhouden, nog jaren mee. Maar op tweedehandssites en rommelmarkten wordt ook veel aangeboden dat er van buiten goed uitziet en van binnen aan het einde van zijn latijn is. In onze werkplaats zien we elke week toestellen binnenkomen die “perfect werkten” bij de verkoper. Deze checklist helpt u om bij een aankoop de belangrijkste zaken na te kijken.

Het probleem met “werkt prima”

De meeste verkopers zijn niet oneerlijk. Ze zetten het toestel aan, horen muziek en schrijven “werkt prima”. Maar een versterker van veertig jaar oud kan geluid geven en toch:

• verouderde condensatoren hebben die op het punt staan het te begeven;
• een verlopen ruststroom of DC-offset hebben die de eindtrap of uw luidsprekers bedreigt;
• al eens onvakkundig “hersteld” zijn;
• af en toe uitvallen of kraken, maar net niet tijdens die vijf minuten test.

Ga er dus van uit dat een niet-gereviseerd toestel van die leeftijd een nazicht nodig heeft, en hou daar rekening mee in uw budget.

Checklist: dit test u ter plaatse

Als het kan, test u het toestel bij de verkoper. Neem een eenvoudige bron mee (bijvoorbeeld een smartphone met een kabeltje naar cinch) en een koptelefoon of een paar luidsprekers waar u niet aan gehecht bent.

1. Brom en ruis

Zet het toestel aan met het volume dicht en luister. Een zacht ruisje vlak bij de tweeter is normaal. Een duidelijke brom die u op afstand hoort, wijst vaak op verouderde afvlakcondensatoren of een aardingsprobleem. Zie ook wat een recap is.

2. Krakende potmeters en schakelaars

Draai langzaam aan volume, balans, bas en treble terwijl er muziek speelt. Kraken, wegvallen of een kanaal dat in een bepaalde stand verdwijnt, betekent vuile of versleten potmeters. Bedien ook elke schakelaar en drukknop: ingangskiezer, tape monitor, loudness, filters, luidsprekers A/B. Vaak is reinigen voldoende, soms niet.

3. Het relais

Veel versterkers hebben een beveiligingsrelais dat een paar seconden na het inschakelen hoorbaar klikt. Let op:

• klikt het relais niet, of pas na lange tijd?
• valt het geluid weg en komt het terug als u op de kast tikt?
• valt het relais af bij hoger volume?

Een slecht relais is vaak een eenvoudige herstelling, maar een relais dat niet inschakelt kan ook een beveiliging zijn die werkt omdat er iets mis is met de eindtrap.

4. Kanaalonbalans

Zet de balans in het midden en luister met mono-materiaal of een stem. Komt het geluid mooi uit het midden? Speelt één kanaal zachter, doffer of met meer vervorming? Wissel eventueel de kabels om om te weten of het aan de bron of aan de versterker ligt.

5. DC-offset en een plof bij inschakelen

Zonder meetapparatuur kunt u de DC-offset niet meten, maar u kunt wel opletten: een harde plof bij het in- of uitschakelen, of een woofer die zichtbaar naar voren of achteren staat zonder muziek, zijn alarmsignalen. Meer daarover leest u in bias en DC-offset afregelen uitgelegd.

6. Warmte en geur

Laat het toestel een kwartier spelen op normaal volume. Een versterker mag warm worden, maar een brandgeur, een kast die op één plek heet wordt of een eenzijdig warme koelrib zijn redenen om af te haken.

Checklist: dit bekijkt u aan de buitenkant en binnenkant

Eerdere reparaties en knutselwerk

Vraag of u door de ventilatieopeningen mag kijken, of beter: of de kap even af mag. Let op:

• slordige soldeerplekken, verbrande print, zwartgeblakerde weerstanden;
• onderdelen die duidelijk niet origineel zijn of er “bijgehangen” werden;
• doorverbonden of te zware zekeringen: een klassiek teken van iemand die een probleem heeft weggewerkt in plaats van opgelost;
• lekkende of bolle condensatoren.

Knutselwerk is herstelbaar, maar het maakt een herstelling vaak complexer dan bij een toestel dat nooit geopend werd.

Ontbrekende knoppen en onderdelen

Kijk of alle knoppen, de kap, de houten zijpanelen en eventuele afdekplaatjes aanwezig zijn en bij het toestel horen. Originele knoppen voor een specifiek model zijn soms moeilijk en duur te vinden. Ook de schaalverlichting en meters: branden alle lampjes?

Netspanning

Toestellen uit de Verenigde Staten of Japan zijn soms gemaakt voor 100 of 120 volt. Sommige hebben een spanningskiezer, andere niet. Een toestel voor 120 volt rechtstreeks aan ons 230-voltnet hangen, kan zware schade veroorzaken. Kijk dus naar het typeplaatje achteraan.

Kopen via een tweedehandssite: extra aandachtspunten

Kunt u het toestel niet zelf testen? Vraag dan:

• een video waarin het toestel speelt en alle knoppen bediend worden;
• foto’s van de achterkant met het typeplaatje en, als het kan, van de binnenkant;
• of het toestel ooit hersteld werd, en door wie.

Laat een toestel niet zomaar in een doos met wat krantenpapier opsturen. Zware transformatoren breken bij een val los van hun bevestiging. Lees onze tips over vintage audio veilig opsturen.

Het voordeel van een gereviseerd toestel

Een goedkope vondst kan de moeite waard zijn, als u rekening houdt met de kosten van een nazicht. Een alternatief is een toestel kopen dat al volledig gereviseerd is.

Bij ons betekent dat: technisch nagekeken, hersteld waar nodig met originele of NOS-onderdelen, afgeregeld, ingebrand en getest. Elk toestel dat we verkopen is volledig gereviseerd en krijgt 1 jaar garantie. U kunt het bovendien vooraf komen beluisteren in de werkplaats in Harelbeke, op afspraak.

Wilt u zien wat er momenteel beschikbaar is? Neem een kijkje in de winkel. Wat er eerder door onze handen ging, ziet u bij de verkochte toestellen, wat een goed idee geeft van het soort apparatuur dat regelmatig binnenkomt.

Al gekocht? Laat het nakijken

Heeft u al een vintage versterker of receiver op de kop getikt? Dan is een nazicht een goede investering voor u hem dagelijks gaat gebruiken. Meer over onze aanpak leest u bij versterkers herstellen. Pascal stelt een diagnose, u krijgt een prijsofferte en we starten pas na uw akkoord. Neem contact op voor een afspraak.